Józef i Feliks Smuglewiczowie w cieniu Franciszka

Abstract

Artykuł koncentruje się na dwóch ostatnich pokoleniach dynastii malarzy Smuglewiczów. Prezentuje istotne, nowe dane dotyczące rodziny Filipa Smuglewicza i jego żony Brygidy Glińskiej, którzy na początku XIX wieku przenieśli się z Warszawy do Wiejsiejów (lit. Veisiejai). Ich syn, Józef Smuglewicz (1785–1828), był uczniem swojego wuja, profesora Franciszka Smuglewicza, a następnie pracował jako nauczyciel rysunku w Postawach (ob. Białoruś) oraz w Kownie. W 1814 roku w kościele w Wędziagole (lit. Vandžiogala) poślubił Eleonorę Bielkiewicz. Ich dzieci stanowiły ostatnie pokolenie rodziny Smuglewiczów, które w XIX wieku zamieszkiwało tereny Litwy, guberni kurlandzkiej (ob. zachodnia Łotwa) oraz Ukrainy. Syn Józefa – Feliks Antoni Smuglewicz (1824–1867) – był ostatnim malarzem w dynastii Smuglewiczów. Po ukończeniu szkoły w Kownie studiował malarstwo w petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych (1847–1852), a następnie mieszkał i pracował głównie w okolicach Kowna oraz w dzierżawionym majątku Neu-Bergfried w Kurlandii (ob. Łotwa). Z uwagi na okoliczności historyczne jego nazwisko szybko popadło w zapomnienie. Jego twórczość nie została dotąd zbadana, a zachowane dzieła często błędnie przypisywano Franciszkowi Smuglewiczowi. Artykuł, oparty na analizie źródeł, omawia biografię Józefa i Feliksa Smuglewiczów oraz koncentruje się na identyfikacji i atrybucji ich dzieł. Jednocześnie, w pewnym stopniu, weryfikuje i koryguje korpus dzieł Franciszka Smuglewicza.